سیاستهای ایران در قبال طالبان
۱. رویکرد محتاطانه پس از بازگشت طالبان به قدرت
ایران پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱، سیاستی محتاطانه اتخاذ کرد. از یک سو، واقعیت سیاسی جدید را نادیده نگرفت و روابط دیپلماتیک محدودی برقرار کرد؛ اما از سوی دیگر، مشروعیت رسمی به حکومت طالبان نداد. این رویکرد نشاندهنده توازن میان منافع امنیتی، مرزی و نگرانیهای ایدئولوژیک ایران در قبال تحولات افغانستان است.
۲. نگرانیهای امنیتی در مرزهای شرقی
ایران با بیش از ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان، از بیثباتی و فعالیتهای گروههای تندرو در مناطق مرزی نگران است. بهویژه، حضور داعش خراسان و قاچاق مواد مخدر تهدیدات مستقیمی برای امنیت ملی ایران ایجاد میکنند. به همین دلیل، همکاری یا مدیریت تنش با طالبان از منظر امنیتی برای تهران اهمیت راهبردی دارد.
۳. بحران آب و مناقشه بر سر حقآبه هیرمند
یکی از مهمترین محورهای سیاست ایران در قبال طالبان، موضوع آب رودخانه هیرمند است. کاهش ورودی آب به استان سیستانوبلوچستان و عدم اجرای کامل معاهده ۱۳۵۱ توسط طالبان، باعث تنشهایی در روابط دو طرف شده است. ایران بارها بر حقآبه قانونی خود تأکید کرده و این مسئله را به عنوان یکی از اولویتهای دیپلماتیک خود در قبال حکومت طالبان مطرح کرده است.
۴. وضعیت شیعیان و اقلیتهای مذهبی در افغانستان
سیاست ایران همواره با حساسیت نسبت به وضعیت شیعیان، بهویژه هزارهها در افغانستان همراه بوده است. حملات تروریستی علیه شیعیان و محدودیتهای مذهبی از سوی طالبان، نگرانیهایی را در تهران ایجاد کرده است. با این حال، ایران تلاش میکند میان دفاع از حقوق اقلیتها و حفظ ثبات نسبی در روابط با کابل توازن برقرار کند.
۵. تلاش برای حفظ نفوذ منطقهای و تعامل با بازیگران بینالمللی
ایران در چارچوب سیاست منطقهای خود، در پی حفظ نفوذ در افغانستان و تعامل با سایر بازیگران مانند چین، روسیه، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی است. این کشور میکوشد از مسیر گفتوگو، نشستهای منطقهای و دیپلماسی چندجانبه، بر تحولات افغانستان تأثیر بگذارد. تعامل با طالبان برای جلوگیری از خلأ قدرت و جلوگیری از گسترش بحران، بخشی از این راهبرد محسوب میشود.
برچسب: سیاسی،
